Twintig jaar lang gold er in Nederland maar een richting: muren eruit, alles open, keuken en woonkamer in elkaar. Wie een jaren dertig woning kocht sloopte als eerste de tussenmuur. Dat is aan het kantelen, en niet omdat de open keuken ineens lelijk is geworden. De reden is prozaïscher: mensen zijn er anders in gaan wonen.
Wat er veranderde in het huis
De open ruimte werkte zolang wonen en werken gescheiden waren. Sinds een groot deel van Nederland een of twee dagen per week thuiswerkt, moet dezelfde ruimte overdag kantoor zijn en ’s avonds huiskamer. Dat botst. Een videogesprek in een open keuken is een videogesprek met de vaatwasser erbij.
Daar komt geluid bovenop. Een open ruimte met een harde vloer, een glazen pui en weinig textiel galmt. Dat merk je pas als je er dagelijks in werkt. De akoestiek was altijd al matig, maar niemand zat er acht uur per dag in.
Wat er dan terugkomt
Zelden de volledige muur. Wat je in nieuwe verbouwingen ziet is een tussenoplossing: een dubbele deur, een schuifpui binnenshuis, een halve wand met een doorgeefluik, of een boekenkast als roomdivider. De ruimte blijft open als je dat wilt, en sluit als het nodig is.
De eetkamer als aparte kamer keert vooral terug in huizen waar hij er ooit was. In vooroorlogse woningen zit die tussenmuur er soms nog, en mensen laten hem nu staan in plaats van hem eruit te halen. Dat is de stilste trend van allemaal: niet slopen.
Waarom dit meer is dan smaak
Er zit een praktische kant aan die vaak wordt overgeslagen. Een aparte eetkamer betekent dat je een tafel kunt laten staan met werk erop. Dat je niet elke avond opruimt omdat de tafel ook eettafel is. Dat een puzzel drie dagen mag blijven liggen.
En hij scheelt in verwarming. Een ruimte die je kunt afsluiten kun je apart temperen. In een open plattegrond verwarm je altijd alles, ook als je in een hoek zit.
Zo pak je het aan als je twijfelt
- Woon eerst een maand bewust in je huidige plattegrond en schrijf op wanneer het schuurt. Bijna altijd blijkt het om twee of drie momenten per week te gaan, en dat vertelt je precies wat voor scheiding je nodig hebt.
- Test met een gordijn voordat je bouwt. Een railgordijn van plafond tot vloer kost een paar honderd euro en laat je in twee weken voelen of de scheiding helpt.
- Kijk naar het daglicht voordat je iets dichtzet. De achterkamer in een rijtjeshuis krijgt vaak al weinig licht; een dichte wand maakt hem donker. Glas in de deuren is dan geen luxe maar noodzaak.
- Bepaal waar de deur draait. Een deur die openslaat in de kleinste ruimte kost je precies de vierkante meter die je nodig had.
- Meet de tafel eerst. Een eetkamer van minder dan negen vierkante meter wordt met een tafel voor zes personen een doorloop, geen kamer.
- Vraag een offerte voor beide varianten, muur en schuifdeuren. Het prijsverschil is vaak kleiner dan mensen aannemen, en dan valt de keuze op comfort in plaats van op budget.
Mijn eigen weging
Ik zou de volledige muur niet terugzetten, en dat is een mening waar collega’s het niet mee eens zijn. Een dichte wand lost het geluid op en creëert een nieuw probleem: je zit alleen te koken terwijl de rest van het huis in de kamer zit. De reden dat we die muren eruit sloopten was echt, en die is niet verdwenen.
Wat wel werkt is een scheiding die je kunt kiezen. Brede schuifdeuren, of twee draaideuren met glas. Dicht als er gewerkt wordt, open als er gegeten wordt. Dat is duurder dan metselen, maar het is het enige dat beide problemen oplost in plaats van ze te ruilen.
Wat dit betekent voor de inrichting
Een aparte eetkamer vraagt om andere verlichting. In een open ruimte hangt vaak een lamp boven de tafel die het hele gebied moet bedienen. In een gesloten kamer kun je lager hangen en zachter, omdat de rest van de ruimte niet mee hoeft.
Ook kleur werkt anders. In een open plattegrond ben je gebonden aan een doorlopend palet, want alles is tegelijk zichtbaar. Een aparte kamer mag donkerder, warmer of gedurfder zijn, en dat is precies waarom je in nieuwe interieurs weer diepe kleuren in de eetkamer ziet terwijl de woonkamer licht blijft. Dat sluit aan bij de kleurtrends van dit jaar, waarin rust en natuurtinten de boventoon voeren maar er per ruimte meer verschil mag zijn.
Wie nu een keuken vernieuwt loopt tegen dezelfde vraag aan, en daar speelt de verschuiving weg van wit mee: een keuken die zichtbaar blijft vanuit de eetkamer vraagt om een andere kleurkeuze dan een keuken die je kunt afsluiten.
De open keuken is niet dood. Hij is alleen niet meer vanzelfsprekend, en dat is een gezonde ontwikkeling.
